Een wooncentrum met jongeren en ouderen: Waarom niet in heel Nederland?

‘’Ik rijd je aan hoor!’’ Rein is gewaarschuwd. De 61-jarige man beweegt zich voort in een rolstoel en staat op het punt om aangereden te worden door een rollator. De vrouw die de woorden uitspreekt buigt net op tijd af en ontwijkt de rolstoel van Rein. Ze lacht en loopt rustig door, op naar het volgende slachtoffer. Het moment tussen de twee bewoners in de wandelgangen van het Humanitas-huis is tekenend voor de sfeer die er heerst. Althans: niet de dreiging om aangevallen te worden maar wél de humor en de luchtigheid die doorklinkt in de uitspraak van het passerende vrouwtje.

‘’Wat zo geweldig is’’, zegt Rein,’’ is dat er zó veel dingen georganiseerd worden. Er is voor iedereen wel iets. Dat jongeren op deze plek wonen was een erg belangrijke reden voor mij om hier te komen wonen. Maar ook het feit dat er zoveel te doen is.’’ We begeven ons in het Humanitas-huis in Deventer, waar jongeren samen wonen met ouderen. Dit alles om het welzijn van de ouderen te bevorderen en om te gaan met de beperkte financiële mogelijkheden waar de zorg al jaren mee te maken heeft. Na tien minuten in deze omgeving vraag je je af waarom niet in elk bejaardentehuis zo’n fijne en open atmosfeer gecreëerd kan worden.

Een belangrijke pijler in het wooncentrum is het voorkomen van de eenzaamheid onder ouderen en daarmee het bevorderen van het welzijn. In 2016 voelde ongeveer vijftig procent van de ouderen zich sociaal eenzaam en met de vergrijzing is er een aanzienlijke kans dat het aantal eenzame ouderen alleen maar groeit. In Deventer hebben ze ogenschijnlijk een ideale én simpele oplossing. De rest van Nederland lijkt te slapen: waarom is dit concept niet al veelvuldig overgenomen?

Het experiment aan de Lijnbaanstraat begon in december 2012. Één student kreeg een kamer om te bekijken of het samenwonen van jong en oud zou werken. Al snel bleek het een succes en kwam er meer jeugd bij. Wat is precies het idee? In het wooncentrum krijgen jongeren een kamer waar ze gratis in mogen wonen. In ruil daarvoor zorgen ze voor vermaak, gezelschap en dynamiek bij de ouderen. ‘’Dat klinkt misschien alsof het een verplichting is, maar zo voelt het totaal niet’’ zegt Sores Duman.  De communicatiemedewerker is één van de zes jongeren die hier woont.

Naast de zes jeugdigen wonen er 150 ouderen in het Humanitas-huis. Praktisch gezien betekent het dat er  één jeugdig persoon voor vijfentwintig gepensioneerden is. Zorgt dít dan voor de benodigde verfrissing en verjonging? Tijdens een korte parade door de wandelgangen wordt duidelijk wat voor impact één ‘’60-minner’’ kan hebben in een omgeving met zo veel ouderen. Sores wordt om de zoveel meter aangehouden door een senior die een praatje wil maken: ‘’Hé Sores, alles goed?!.. ‘’Morgen weer Champions League kijken, toch Sores?’’… ‘’Ik ga lekker boodschapjes doen, jongen. Ben ik toch even buiten geweest.’’ Sores geniet zichtbaar. Op een of andere manier nodigt deze ambiance en de aanwezigheid van de jongelingen uit tot praatjes. Praatjes, waar de ouderen zoveel behoefte aan hebben.

Maar ouderen hebben ook behoefte aan goede zorg en staan in de rij om een plek te krijgen in zorgtehuizen. Discutabel, zouden critici op kunnen merken, dat zes van die plekken worden ingenomen door gezonde jongeren. ‘’De jongeren wonen in ruimtes waar we ouderen niet kunnen laten leven’’, weet de vrouw aan de receptie te vertellen terwijl Sores alweer in gesprek is met de vijfde persoon in twee minuten. ‘’De overheid of andere partijen hoeven niet te compenseren omdat deze zes mensen geen huur betalen. Ze wonen gewoon in ruimtes die anders niet op zo’n nuttige manier gebruikt kunnen worden.’’

Lang niet iedereen heeft de luxe om op deze manier oud te worden. In vele bejaardentehuizen leven ouderen langs elkaar heen. Ze zijn samen, maar velen voelen zich alleen. Afgelopen maand was er weer eens aandacht voor dit erkende maatschappelijke probleem: eenzaamheid. Zo was er de ‘’Week tegen Eenzaamheid”. Voetballers uit de Eredivisie liepen niet met kleine meiden en jongens het veld op, maar met oude mannen en vrouwen. Bij praatprogramma’s zoals Pauw zaten ouderen (en jongeren) in de studio om het onderwerp eenzaamheid onder de aandacht te brengen.

Maar de wereld draait door. Pauw heeft het weer over Stoptober en een nieuw tv-programma van Gordon. Voetballers lopen gewoon weer met kleine jongetjes en meisjes het veld op. Vele eenzame ouderen zien dit op de televisie gebeuren. Na een week vol fijne aandacht, kijken ze weer eenzaam toe. Sores: ‘’Ik denk dat het belangrijk is om continuïteit te hebben. Eenzaamheid is een gevoel, niet alleen losse activiteiten en soms wat aandacht kunnen dit gevoel wegnemen. Alle beetjes helpen, maar hier is er sprake van een blijvend proces. Er is een open sfeer waar mensen zich in thuis voelen.’’

De locatie in Deventer blijkt een structurele oplossing waar continuïteit, openheid en veel georganiseerde activiteiten de codewoorden zijn. Waarom zien we de constructie uit Overijssel dan niet op veel meer plekken in Nederland terug? Aan de telefoon vragen we het aan Mattie Oostra, beleidsadviseur van de directie maatschappelijke ontwikkeling in Groningen: ‘’Toevallig zijn we in Groningen bezig om de mogelijkheden van jong en oud die samenwonen te onderzoeken. We werken hierin samen met Humanitas, zij zijn de kartrekkers.’’. Na het zien van de situatie in Deventer rijst de vraag: is dit dan niet dé oplossing om eenzaamheid onder ouderen te genezen én te voorkomen? ‘’Oplossingen worden niet altijd aangepakt’’, zegt Oostra. ’’Als ik een sportschool opzet voor mensen die weinig sporten, komen juist de sportieve mensen erop af. Je kan wel een idee hebben voor eenzame mensen, maar dan moet díe groep de oplossing zien en willen aannemen.’’
Heeft het huis in Deventer hier last van? Is de open en dynamische omgeving een schijnoplossing die aangegrepen wordt door de ouderen die géén last hebben van eenzaamheid? ‘’Ik denk van niet’’, zegt Sores, die al sinds 2016 gevestigd is in het complex .‘’Tuurlijk zijn er sociale en minder sociale mensen, net zoals in het ‘’echte’’ leven. Maar door de open cultuur die wij hebben merk je dat iedereen zich uitgenodigd voelt om zichzelf te zijn.’’ Rein, de man in de rolstoel en fervent muziekliefhebber, beaamt dit: ‘’Ik ken niemand in dit complex die heel de dag op zijn eigen kamertje blijft. Ook als je in stilte wilt genieten van de gezelligheid kan dat gewoon.’’

Hoe langer het verblijf in het veredelde bejaardentehuis, hoe heviger de vraag: Waarom aapt niet ieder ander bejaardentehuis in Nederland deze manier van wonen na? Informeel en laagdrempelig als het tehuis is, staat de directrice en bedenker van het concept ineens voor de deur: Gea Sijpkes. Kan zij beantwoorden waarom ouderen en jongeren niet in heel Nederland samenwonen? ‘’Volgende week ga ik naar Berlijn en we vliegen naar Parijs, Londen, Berlijn en zelfs Amerika om te spreken. Vanuit Nederland krijgen wij relatief weinig aandacht voor dit concept. Ik weet eigenlijk niet waarom dit zo is’’, zegt de initiatiefnemer van het tehuis.  Sores: ‘’Ik denk dat organisaties vooral in risico’s en beperkingen denken in plaats van in mogelijkheden. Jongeren gaan bijvoorbeeld uit. Nou, ze doen hier gewoon mee met beerpong hoor. En ’s avonds doen ze hun gehoorapparaat uit, dus van geluidsoverlast is geen sprake als die er al zou zijn. Ik zou zeggen: denk in de mogelijkheden van dit concept, en niet in de beperkingen.’’ Als íémand symbool staat voor deze uitspraak, is het Rein. De rolstoel en zijn fysieke gesteldheid kan gezien worden als een beperking, maar hij denkt vooral in mogelijkheden. ‘’Volgende week gaan we weer muziek maken, toch Sores?!’’


Wil je meer informatie? Kom dan naar de Bijeenkomst Samenwonen Jong & Oud op 16 januari 2020. Alle informatie vindt u hier

Michiel Rusch is student Journalistiek aan Rijksuniversiteit Groningen en houdt zich binnen HANNN bezig met Samenwonen Jong & Oud. Voor vragen over dit project kunt u contact opnemen met Lieke ’t Hart via lieke.t.hart@hannn.eu

Deel dit nieuwsbericht

Jouw Nieuws Hier?

© Meer Gezonde Jaren | 2018
Design: Marleen van den End - Visuele Communicatie | Realisatie: BrandNewFresh.com